THỜI HUY HOÀNG CỦA NƯỚC ANH

Chính việc cày xới những ý tưởng cũ, việc giải phóng tâm trí để không ngừng thốt lên những hy vọng và ước mơ mới, đã khiến nước Anh thời Elizabeth trở nên đáng nhớ. Chúng ta sẽ quan tâm gì đến những đối đầu chính trị, tranh chấp tôn giáo, chiến công, cơn khát vàng của nó, nếu như văn học của nó, chỉ giới hạn trong những thứ phù du này, đã không nói lên được những khao khát, do dự, và quyết tâm của những tâm hồn biết suy nghĩ trong mọi thời đại? Tất cả những ảnh hưởng của thời kỳ kích động đó đã đến với cơn ngất ngây của thời Elizabeth: những chuyến viễn du chinh phục và khám phá vốn đã mở rộng địa cầu, thị trường, và tâm trí; sự giàu có của các tầng lớp trung lưu mở rộng phạm vi và mục tiêu của hoạt động kinh doanh; sự mặc khải của văn học và nghệ thuật ngoại giáo; sự biến động của cuộc Cải cách; sự bác bỏ ảnh hưởng của giáo hoàng ở Anh; các cuộc tranh luận thần học vốn vô tình đưa con người từ giáo điều sang lý trí; giáo dục và khách thưởng ngoạn đông hơn cho sách và kịch; nền hòa bình lâu dài và có lợi, và sau đó là thách thức gây thức tỉnh và chiến thắng đầy phấn khích trước Tây Ban Nha; đỉnh cao của niềm tin vào sức mạnh và tư tưởng của con người: tất cả những điều này là những lực kích thích thúc đẩy nước Anh trở nên vĩ đại, chúng là những mầm mống vốn khiến nó trở nên vĩ đại với Shakespeare. Giờ đây, sau gần hai thế kỷ im lặng kể từ Chaucer, nó bùng nổ thành một đam mê đối với văn xuôi và thi ca, kịch và triết học, và dũng cảm nói ra với thế giới.

WILL & ARIEL DURANT