• NGHIÊN CỨU KHOA HỌC : THAM VỌNG PHÁT HIỆN MỘT CẤU TRÚC ẨN KHUẤT (W. REYER, 1926)
    Thể loại: Bài dịch

    Nghiên cứu khoa học không bao giờ được phép tự thoả mãn với việc xác lập đơn thuần những sự kiện...

    Xem tiếp >>
  • Ý NGHĨA SINH HỌC CỦA QUY TẮC TIẾT KIỆM (E. MACH, 1905)
    Thể loại: Bài dịch

    Sau khi đã loại bỏ hết các mâu thuẫn, sự điều chỉnh tư tưởng của ta sao cho chúng phù hợp với nhau vẫn chưa phải là công đoạn cuối. Bất kỳ một chút phân tán chú ý nào, bất kỳ một sự quá tải trí nhớ nào, đều sẽ được chúng ta cảm nhận với sự khó chịu, ngay cả khi không còn chút mâu thuẫn nào nữa.

    Xem tiếp >>
  • BẢY QUY TẮC CHỈ ĐẠO NGHIÊN CỨU KHOA HỌC (A. VIRIEUX-REYMOND, 1966)
    Thể loại: Bài dịch

    1) Quy tắc bảo toàn (principe de conservation). – Có lẽ Anaxagoras* là người đầu tiên đã biểu đạt quy tắc này, dưới hình thức sau: «Người Hy Lạp không nghĩ đúng về sự sinh ra và chết đi. Vì không có gì sinh ra, cũng không có gì chết đi, mà mọi vật đều chỉ kết vào nhau và tách rời nhau; họ sẽ nói đúng hơn nếu nghĩ rằng sinh ra là sự kết hợp và chết đi là sự tách biệt

    Xem tiếp >>
  • BIỆN CHỨNG (khg 387-370 tCn)
    Thể loại: Bài dịch

    Xuất phát từ dia (giữa, qua) và legein (nói), dialektikē nằm trong cùng một hệ từ với dialektos (cuộc nói chuyện, diễn từ), dialektikos (người chuyên tranh biện) và dialegomai (tham dự vào một cuộc nói chuyện) trong ngôn ngữ Hy Lạp cổ đại, để chỉ một loại

    Xem tiếp >>
  • THỜI ĐIỂM & THỜI GIAN ĐÀO TẠO TẦNG LỚP GIÁM HỘ (PLATŌN, khg 387-370 tCn)
    Thể loại: Bài dịch

    Triết lý giáo dục của Platōn được triển khai trong hai trước tác: 1) Politeia (nghĩa trừu tượng: sự tổ chức thành quốc, nghĩa cụ thể: bản hiến pháp — như trong Athēnaiōn politeia = Hiến Pháp thành Athēnai của Aristotelēs), tác phẩm thường được dịch là Cộng Hoà = The Republic = La République — do tựa tiếng La-tinh là Res Publica (vật thuộc sở hữu chung của mọi công dân), và 2) Nomoi (Luật Pháp hay Pháp Chế).

    Xem tiếp >>
  • SƠ ĐỒ CÁC MÔN HỌC CHO TẦNG LỚP GIÁM HỘ (PLATŌN, khg 387-370 tCn)
    Thể loại: Bài dịch

    SŌKRATĒS : Ai là người chúng ta buộc phải chọn làm giám hộ đây? Chắc chắn họ phải là những người thành thạo nhất trong loại công việc của Nhà nước, và nhờ vậy sẽ quản lý Nhà nước hữu hiệu nhất. Đồng thời họ cũng phải có một cuộc sống khác và tốt đẹp hơn là trong chính trường, và nó mang lại cho họ những vinh dự khác...

    Xem tiếp >>
  • GIÁ TRỊ CỦA TOÁN HỌC TRONG GIÁO DỤC (PLATŌN, khg 387-370 tCn)
    Thể loại: Bài dịch

    GLAUKŌN : Thật thế. Nếu loại bỏ cả phần thể thể dục lẫn phần văn hoá*, thì đâu còn lại cái gì nữa, một khi mọi ngành kỹ thuật đều bị xem là thấp kém?

    Xem tiếp >>
  • LỊCH SỬ KHÔNG CÓ CỨU CÁNH (L. VON RANKE, 1854)
    Thể loại: Bài dịch

    Trích đoạn dưới đây được rút ra từ loạt bài thuyết trình của Leopold von Ranke trước Maximilian II, Vua xứ Bayern, tại dinh thự mùa hè của Ngài ở Berchtesgaden, mùa thu năm 1854...

    Xem tiếp >>
  • XÃ HỘI HỌC ĐỨC TỪ 1918 ĐẾN 1933 (K. MANNHEIM, 1953)
    Thể loại: Bài dịch

    Dù tạm thời hoặc vĩnh viễn, sự sụp đổ của bất kỳ một sự kiện có ý nghĩa nào cũng luôn luôn mời gọi một hồi tưởng thận trọng, nhằm xem xét những ưu và khuyết điểm của nó. Ở Đức, chúng ta vừa chứng kiến sự đổ vỡ của một trong những hình thức văn hóa...

    Xem tiếp >>
  • «CON NGƯỜI LÀ SINH VẬT DUY NHẤT CẦN GIÁO DỤC» (I. KANT, 1803)
    Thể loại: Bài dịch

    Trong phần tư cuối của thế kỷ XVIII, Đại học Königsberg đưa giáo dục vào chương trình dạy, và yêu cầu các giáo sư triết học của Trường luân phiên đảm nhận việc thuyết giảng về môn học...

    Xem tiếp >>
  • KHÁI NIỆM LÔ-GIC HỌC (I. KANT, 1800)
    Thể loại: Bài dịch

    Bản dịch trích đoạn dưới đây đã được thực hiện cho quyển Immanuel Kant: Kỷ Yếu 300 Năm, 1724-2024 – Vén Mây Giữa Trời, nay được cập nhật và thêm một số chú thích cho trang mạng này, không có trong quyển kỷ yếu...

    Xem tiếp >>
  • VẬT CHẤT & KHÔNG GIAN (PLATŌN, khg 360-358 tCn)
    Thể loại: Bài dịch

    Về tác phẩm Timaeus (Timée) và nhân vật phát biểu chính là Timaios xứ Lokros (Ý), xem phần giới thiệu chung ở bản dịch trích đoạn Platōn, Hai Mô Hình Về Hiện Hữu trên cùng trang mục này. Trong trích đoạn dưới đây, Triết gia trình bày quan điểm của ông về «vật chất» và «không gian»...

    Xem tiếp >>
  • HOÁ CÔNG VÀ KHŌRA (L. BRISSON & J.-F. PRADEAU, 2007)
    Thể loại: Bài viết

    Trong lịch sử triết học, Platōn được biết tới như người đã đề xuất giả thuyết về sự hiện hữu của loại hiện thực khả tri, vừa khác biệt với, vừa liên quan tới, loại hiện thực cảm giác...

    Xem tiếp >>
  • HAI THỨ SUY LUẬN BIỆN CHỨNG (ARISTOTELĒS, khg 335-323 tCn)
    Thể loại: Bài dịch

    Suy luận [ba đoạn] là thứ lý luận qua đó, khi một số điều gì đó được đặt ra như tiền đề, thì một điều gì khác với chúng nhất thiết phải được rút ra như kết luận, thông qua chính những tiền đề này.

    Xem tiếp >>