• GIÁ TRỊ CỦA TOÁN HỌC TRONG GIÁO DỤC (PLATŌN, khg 387-370 tCn)
    Thể loại: Bài dịch

    GLAUKŌN : Thật thế. Nếu loại bỏ cả phần thể thể dục lẫn phần văn hoá*, thì đâu còn lại cái gì nữa, một khi mọi ngành kỹ thuật đều bị xem là thấp kém?

    Xem tiếp >>
  • SƠ ĐỒ CÁC MÔN HỌC CHO TẦNG LỚP GIÁM HỘ (PLATŌN, khg 387-370 tCn)
    Thể loại: Bài dịch

    SŌKRATĒS : Ai là người chúng ta buộc phải chọn làm giám hộ đây? Chắc chắn họ phải là những người thành thạo nhất trong loại công việc của Nhà nước, và nhờ vậy sẽ quản lý Nhà nước hữu hiệu nhất. Đồng thời họ cũng phải có một cuộc sống khác và tốt đẹp hơn là trong chính trường, và nó mang lại cho họ những vinh dự khác...

    Xem tiếp >>
  • LỊCH SỬ KHÔNG CÓ CỨU CÁNH (L. VON RANKE, 1854)
    Thể loại: Bài dịch

    Trích đoạn dưới đây được rút ra từ loạt bài thuyết trình của Leopold von Ranke trước Maximilian II, Vua xứ Bayern, tại dinh thự mùa hè của Ngài ở Berchtesgaden, mùa thu năm 1854...

    Xem tiếp >>
  • XÃ HỘI HỌC ĐỨC TỪ 1918 ĐẾN 1933 (K. MANNHEIM, 1953)
    Thể loại: Bài dịch

    Dù tạm thời hoặc vĩnh viễn, sự sụp đổ của bất kỳ một sự kiện có ý nghĩa nào cũng luôn luôn mời gọi một hồi tưởng thận trọng, nhằm xem xét những ưu và khuyết điểm của nó. Ở Đức, chúng ta vừa chứng kiến sự đổ vỡ của một trong những hình thức văn hóa...

    Xem tiếp >>
  • «CON NGƯỜI LÀ SINH VẬT DUY NHẤT CẦN GIÁO DỤC» (I. KANT, 1803)
    Thể loại: Bài dịch

    Trong phần tư cuối của thế kỷ XVIII, Đại học Königsberg đưa giáo dục vào chương trình dạy, và yêu cầu các giáo sư triết học của Trường luân phiên đảm nhận việc thuyết giảng về môn học...

    Xem tiếp >>
  • KHÁI NIỆM LÔ-GIC HỌC (I. KANT, 1800)
    Thể loại: Bài dịch

    Bản dịch trích đoạn dưới đây đã được thực hiện cho quyển Immanuel Kant: Kỷ Yếu 300 Năm, 1724-2024 – Vén Mây Giữa Trời, nay được cập nhật và thêm một số chú thích cho trang mạng này, không có trong quyển kỷ yếu...

    Xem tiếp >>
  • VẬT CHẤT & KHÔNG GIAN (PLATŌN, khg 360-358 tCn)
    Thể loại: Bài dịch

    Về tác phẩm Timaeus (Timée) và nhân vật phát biểu chính là Timaios xứ Lokros (Ý), xem phần giới thiệu chung ở bản dịch trích đoạn Platōn, Hai Mô Hình Về Hiện Hữu trên cùng trang mục này. Trong trích đoạn dưới đây, Triết gia trình bày quan điểm của ông về «vật chất» và «không gian»...

    Xem tiếp >>
  • HOÁ CÔNG VÀ KHŌRA (L. BRISSON & J.-F. PRADEAU, 2007)
    Thể loại: Bài viết

    Trong lịch sử triết học, Platōn được biết tới như người đã đề xuất giả thuyết về sự hiện hữu của loại hiện thực khả tri, vừa khác biệt với, vừa liên quan tới, loại hiện thực cảm giác...

    Xem tiếp >>
  • HAI THỨ SUY LUẬN BIỆN CHỨNG (ARISTOTELĒS, khg 335-323 tCn)
    Thể loại: Bài dịch

    Suy luận [ba đoạn] là thứ lý luận qua đó, khi một số điều gì đó được đặt ra như tiền đề, thì một điều gì khác với chúng nhất thiết phải được rút ra như kết luận, thông qua chính những tiền đề này.

    Xem tiếp >>
  • LÝ LUẬN BIỆN CHỨNG (PLATŌN, khg 385-370 tCn)
    Thể loại: Bài dịch

    Xuất phát từ dia (giữa, qua) và legein (nói), dialektikē nằm trong cùng một hệ từ với dialektos (cuộc nói chuyện, diễn từ), dialektikos (người chuyên tranh biện) và dialegomai (tham dự vào một cuộc nói chuyện) trong ngôn ngữ Hy Lạp cổ đại, để chỉ một loại

    Xem tiếp >>
  • LÔ-GIC CỦA VẬT LÝ HỌC HIỆN ĐẠI (P. W. BRIDGMAN, 1927)
    Thể loại: Bài dịch

    Nếu Albert Einstein là nhà vật lý học đã thực hiện cuộc cách mạng khoa học buộc ta phải thay đổi cách chúng ta nhận thức và nắm bắt thiên nhiên bằng khái niệm trong hiện thực

    Xem tiếp >>
  • GIẢ THUYẾT TRONG VẬT LÝ HỌC (H. POINCARÉ, 1905)
    Thể loại: Bài dịch

    Trích đoạn dưới đây là chương IX, phần triển khai những ý tưởng của Henri Poincaré đã được trình bày trong chương dẫn nhập của quyển Science et Hypothèse riêng cho khoa vật lý học...

    Xem tiếp >>
  • BỐN NGUYÊN LÝ LÝ TÍNH CỦA TRIẾT LÝ KHOA HỌC (A. VIRIEUX-REYMOND, 1966)
    Thể loại: Bài dịch

    Ngoài các nguyên lý tạo ra chính những điều kiện của tư duy, còn có những nguyên lý khác mà giới triết gia nói tiếng Pháp quen gọi là lý tính: trong khi các nguyên lý lô-gic liên quan tới những điều kiện của việc thực hiện tự thân tư duy, thì các nguyên lý lý tính chỉ đạo hoạt động nhận thức của chúng ta...

    Xem tiếp >>
  • CÁC GIẢ THUYẾT KHOA HỌC (H. POINCARÉ, 1905)
    Thể loại: Bài dịch

    Đối với người quan sát hời hợt, chân lý khoa học là không thể bị nghi ngờ được, lô-gic của khoa học là không thể sai lầm; và nếu các nhà khoa học đôi khi phạm sai lầm, đấy là vì họ chưa hiểu các quy tắc của nó...

    Xem tiếp >>