• SƠ ĐỒ CÁC MÔN HỌC CHO TẦNG LỚP GIÁM HỘ (PLATŌN, khg 387-370 tCn)
    Thể loại: Bài dịch

    SŌKRATĒS : Ai là người chúng ta buộc phải chọn làm giám hộ đây? Chắc chắn họ phải là những người thành thạo nhất trong loại công việc của Nhà nước, và nhờ vậy sẽ quản lý Nhà nước hữu hiệu nhất. Đồng thời họ cũng phải có một cuộc sống khác và tốt đẹp hơn là trong chính trường, và nó mang lại cho họ những vinh dự khác...

    Xem tiếp >>
  • GIÁ TRỊ CỦA TOÁN HỌC TRONG GIÁO DỤC (PLATŌN, khg 387-370 tCn)
    Thể loại: Bài dịch

    GLAUKŌN : Thật thế. Nếu loại bỏ cả phần thể thể dục lẫn phần văn hoá*, thì đâu còn lại cái gì nữa, một khi mọi ngành kỹ thuật đều bị xem là thấp kém?

    Xem tiếp >>
  • HAI QUAN NIỆM VỀ TRIẾT HỌC (I. KANT, 1800)
    Thể loại: Bài dịch

    Bản dịch trích đoạn dưới đây đã được thực hiện cho quyển Immanuel Kant: Kỷ Yếu 300 Năm, 1724-2024 – Vén Mây Giữa Trời, với một số chú thích bổ sung không có trong quyển Kỷ Yếu.

    Xem tiếp >>
  • «CON NGƯỜI LÀ SINH VẬT DUY NHẤT CẦN GIÁO DỤC» (I. KANT, 1803)
    Thể loại: Bài dịch

    Trong phần tư cuối của thế kỷ XVIII, Đại học Königsberg đưa giáo dục vào chương trình dạy, và yêu cầu các giáo sư triết học của Trường luân phiên đảm nhận việc thuyết giảng về môn học...

    Xem tiếp >>
  • HAI QUAN NIỆM VỀ TRIẾT HỌC (I. KANT, 1800)
    Thể loại: Bài dịch

    Bản dịch trích đoạn dưới đây đã được thực hiện cho quyển Immanuel Kant: Kỷ Yếu 300 Năm, 1724-2024 – Vén Mây Giữa Trời, với một số chú thích bổ sung không có trong quyển Kỷ Yếu.

    Xem tiếp >>
  • KHÁI NIỆM LÔ-GIC HỌC (I. KANT, 1800)
    Thể loại: Bài dịch

    Bản dịch trích đoạn dưới đây đã được thực hiện cho quyển Immanuel Kant: Kỷ Yếu 300 Năm, 1724-2024 – Vén Mây Giữa Trời, nay được cập nhật và thêm một số chú thích cho trang mạng này, không có trong quyển kỷ yếu...

    Xem tiếp >>
  • HUYỀN THOẠI VỀ ĐIỀU KIỆN CON NGƯỜI (PLATŌN, khg 399-390 tCn)
    Thể loại: Bài dịch

    … Ở một thời xa xưa, chỉ có các vị thần linh bất tử chứ không có [320d] những sinh vật sinh ra rồi chết đi. Mãi về sau, khi sự tồn tại của những giống loài có số mệnh này cũng phải được tính đến, các vị thần mới tạo ra chúng ngay trong lòng đất, bằng đất, lửa và nhiều hỗn hợp khác nhau từ cả hai yếu tố trên. Rồi đến lúc sửa soạn đưa chúng ra giữa ánh sáng ban ngày, các vị đã sai [hai anh em]...

    Xem tiếp >>
  • HOÁ CÔNG VÀ KHŌRA (L. BRISSON & J.-F. PRADEAU, 2007)
    Thể loại: Bài viết

    Trong lịch sử triết học, Platōn được biết tới như người đã đề xuất giả thuyết về sự hiện hữu của loại hiện thực khả tri, vừa khác biệt với, vừa liên quan tới, loại hiện thực cảm giác...

    Xem tiếp >>
  • VẬT CHẤT & KHÔNG GIAN (PLATŌN, khg 360-358 tCn)
    Thể loại: Bài dịch

    Về tác phẩm Timaeus (Timée) và nhân vật phát biểu chính là Timaios xứ Lokros (Ý), xem phần giới thiệu chung ở bản dịch trích đoạn Platōn, Hai Mô Hình Về Hiện Hữu trên cùng trang mục này. Trong trích đoạn dưới đây, Triết gia trình bày quan điểm của ông về «vật chất» và «không gian»...

    Xem tiếp >>
  • Ý THỂ & BẢN SAO (PLATŌN, khg 360 tCn)
    Thể loại: Bài dịch

    SŌKRATĒS : Bây giờ ta thử đi xa hơn một bước nữa, xem bạn có nghĩ như tôi không nhé. Chúng ta nói là có sự ngang bằng – không phải là sự bằng nhau giữa khúc gỗ này với khúc gỗ kia...

    Xem tiếp >>
  • SỰ PHÁT MINH RA LÝ TRÍ & TRI THỨC (S. L. GOLDMAN, 2007)
    Thể loại: Bài dịch

    Như bằng chứng khảo cổ học cho thấy, con người đã lý luận một cách hiệu quả suốt nhiều thiên niên kỷ trước các triết gia Hy Lạp đầu tiên, đã học cách thực hiện rất nhiều điều «phi tự nhiên» phức tạp...

    Xem tiếp >>
  • HAI THỨ SUY LUẬN BIỆN CHỨNG (ARISTOTELĒS, khg 335-323 tCn)
    Thể loại: Bài dịch

    Suy luận [ba đoạn] là thứ lý luận qua đó, khi một số điều gì đó được đặt ra như tiền đề, thì một điều gì khác với chúng nhất thiết phải được rút ra như kết luận, thông qua chính những tiền đề này.

    Xem tiếp >>
  • LÝ LUẬN BIỆN CHỨNG (PLATŌN, khg 385-370 tCn)
    Thể loại: Bài dịch

    Xuất phát từ dia (giữa, qua) và legein (nói), dialektikē nằm trong cùng một hệ từ với dialektos (cuộc nói chuyện, diễn từ), dialektikos (người chuyên tranh biện) và dialegomai (tham dự vào một cuộc nói chuyện) trong ngôn ngữ Hy Lạp cổ đại, để chỉ một loại hình đối thoại...

    Xem tiếp >>
  • HAI MÔ HÌNH VỀ HIỆN HỮU (khg 360-358 tCn)
    Thể loại: Bài dịch

    Trong Timaeus (Timée), Platōn trình bày quan điểm của ông về tự nhiên. Qua tác phẩm «vật lý học» này, tác giả đã nối lại phần nào với truyền thống bàn về các vấn đề vũ trụ của các «triết gia tiền Sōkratēs», nhưng với hai khác biệt. Một mặt, quan điểm của ông được trình bày như một biểu văn về cái chỉ «có vẻ như thật»...

    Xem tiếp >>